SŁOMA – PROBLEM CZY KORZYŚCI

Duży udział zbóż w strukturze zasiewów, (przekraczający tzw. biologiczny próg koncentracji), generuje konieczność ich uprawy w uproszczonych zmianowaniach, a nierzadko w monokulturze, co skutkuje spadkiem żyzności gleby, określanym mianem „zmęczenia gleby” oraz produkcyjności roślin. Uprawa zbóż w monokulturze i wieloletnie przyorywanie słomy, zmniejszają ilość oraz zubażają różnorodność materii organicznej gleby. Efektem są zmiany właściwości fizykochemicznych gleby i zmniejszenie jej aktywności biologicznej. Obniżeniu ulega pH gleby, wzrasta zagęszczenie gleby i pogarsza się jej struktura, wpływając niekorzystnie na ruch wody w glebie oraz przemiany i dostępność składników pokarmowych. Narasta występowanie chorób systemu korzeniowego i części nadziemnych, zwiększa się i specjalizuje zachwaszczenie. Jednym z możliwych sposobów utrzymania dodatniego bilansu materii organicznej w tych warunkach jest wnoszenie do gleby słomy, której nadwyżki są efektem nie tylko upraszczania zmianowania ale również spadku pogłowia zwierząt gospodarskich i zmian w sposobie ich utrzymania. Jednak wieloletnie przyorywanie tylko słomy zmniejsza ilość, a przede wszystkim zubaża różnorodność materii organicznej gleby. Zubożenie jakościowe dostarczanej glebie masy organicznej ogranicza różnorodność drobnoustrojów do organizmów, których metabolizm sprzyja m.in. kumulacji związków fenolowych, fitotoksycznych i fitopatogennych. Uwalnianie w trakcie rozkładu słomy związków biologicznie aktywnych, stwarza niebezpieczeństwo masowego porażenia patogenami podstawy źdźbła, immobilizacja azotu i mechaniczne utrudnienia uprawy roli oraz siewu powodują, że plonotwórczy efekt stosowania słomy nie jest jednoznaczny. Wprowadzanie do gleby rozdrobnionej słomy z dodatkiem Nmin. lub preparatów mikrobiologicznych wydaje się być szczególnie przydatnym sposobem regeneracji tak niekorzystnego stanowiska. Uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi na temat efektywności produkcyjno-środowiskowej takiego postępowania jest jednak silnie uzależnione m.in od odmiennych warunków siedliskowych, przebiegu pogody w poszczególnych latach i agrofitocenozach, czy wreszcie zróżnicowanej agrotechniki realizowanej w poszczególnych gospodarstwach.
Od kilkunastu lat, w Katedrze Podstaw Produkcji Roślinnej i Doświadczalnictwa Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, realizowane są badania, których celem jest m.in. poznanie wpływu użyźniania gleby słomą z wykorzystaniem N lub użyźniacza UGmax na plonowanie pszenicy ozimej w zależności od stanowiska. Ich wyniki wykazały większą efektywność plonotwórczą ww. sposobów użyźniania gleby w mało korzystnych warunkach np. krótkotrwałej monokultury zbożowej niż w bardziej sprzyjającym uprawie tego gatunku uproszczonym zmianowaniu. Na słabym stanowisku, po przedplonie zbożowym i nawożeniu azotem w dawce 140 kg N∙ha-1, zasadnym okazało się zastosowanie słomy wraz z N lub UGmax. W rezultacie przyorania słomy z azotem uzyskano przyrost plonu ziarna pszenicy o 0,75 t∙ha-1 (tj. o 14,3%) w stosunku do stanowiska kontrolnego bez słomy. Natomiast aplikacja na słomę preparatu UGmax zwiększyła plon o 1,19 t∙ha-1 (tj. o 22,7%).
Wyniki pogłębionych badań nad efektywnością produkcyjno-środowiskową proekologicznych zabiegów agrotechnicznych w monokulturowych uprawach pszenicy ozimej i rzepaku ozimego” dostarczyły argumentów ułatwiających interpretację efektu wzrostu plonu ziarna pod wpływem słomy stosowanej wraz z użyźniaczem UGmax. Okazało się, że łączne stosowanie UGmax i słomy zwiększyło ogólną liczebność mikroorganizmów w glebie o 58% w zmianowaniu i 69% w monokulturze. Wzrost liczebności bakterii przy jednoczesnym ograniczeniu populacji grzybów poprawił stan fitosanitarny gleby o 69%. Stwierdzona w badaniach mniejsza zwięzłość gleby (o 20%) na obiektach nawożonych słomą z użyźniaczem, mogła być skutkiem zwiększenia aktywności i intensyfikacji procesów przemian większej populacji mikroorganizmów. Wykazano również, że wnoszenie do gleby słomy w monokulturze poprzedzone aplikacją użyźniacza glebowego zwiększało, pomimo braku nawożenia słomy azotem, zawartość tego składnika w glebie zarówno jesienią o 31% jak i wiosną o 82%. W rezultacie trzyletnich badań stwierdzono przyrost plonu ziarna pszenicy ozimej uprawianej w monokulturze o 0,52 t∙ha-1 pod wpływem stosowania słomy, oraz o 1,98 t∙ha-1 w efekcie łącznego stosowania słomy i UGmax

 

Średni plon pszenicy ozimej (t∙ha-1) w zależności od sposobu zmianowania, stosowania słomy oraz UGmax
monokultura zmianowanie
kontrola bez słomy 5,27 6,55
UGmax ze słomą 7,25 8,02
różnica w plonie 1,98 1,47

Wyniki przedstawionych badań wykazują, że negatywne dla produkcji i środowiska, ale często uzasadnione organizacyjnie i ekonomicznie skutki upraszczania zmianowań, można ograniczyć. Możliwości takich należy upatrywać nie tylko w wyspecjalizowanych, jednak nierzadko wysokonakładowych i o dużej presji na środowisko, środkach i zabiegach agrotechnicznych. Możliwe są również działania proekologiczne. I choć ich substytucja względem efektów klasycznego nawożenia organicznego obornikiem i zmianowania roślin jest na ogół częściowa i w pełni nie rozpoznana, to są przesłanki wskazujące, że można w tym celu wykorzystać słomę i sprawdzony, dobrej jakości preparat mikrobiologiczny.
dr hab. inż. K. Kotwica

Advertisement
5 replies
  1. bbw dating says:

    I spent four years trying EVERYTHING in Online Dating, and through a huge amount of trial and error, I produced a system that I will share for you. This book will take you, step by step, through everything you need to know to double, triple or even quadruple the number of women you meet online.

    Odpowiedz
  2. free internet dating says:

    I spent four years trying EVERYTHING in Online Dating, and through a huge amount of trial and error, I produced a system that I will share for you. This book will take you, step by step, through everything you need to know to double, triple or even quadruple the number of women you meet online.

    Odpowiedz

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.