Metody ograniczania chwastów w ziemniakach

Advertisement

dr inż. Tomasz R. Sekutowski

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli

 

Producenci ziemniaków to prekursorzy stosowania integrowanej ochrony upraw, tak bardzo propagowanej obecnie w Unii Europejskiej. Walcząc z zachwaszczeniem, od dawna łączą zabiegi mechaniczne i chemiczne.

 

W 2009 roku Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej zatwierdziły Dyrektywę 2009/128/WE, której głównym celem jest ustalenie ram wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów, a w dalszej kolejności produktów biobójczych, biorąc pod uwagę podejście zapobiegawcze, jak i profilaktyczne. Dyrektywa ta zakłada, że sposobem osiągnięcia tego celu powinno być stosowanie integrowanej ochrony upraw roślin rolniczych, od której prawdopodobnie będą uzależnione dopłaty powierzchniowe dla każdego wspólnotowego gospodarstwa prowadzącego działalność rolniczą. W naszym kraju rozporządzenie to nabierze mocy prawnej 1 stycznia 2014 roku. Przez integrowaną ochronę roślin, w myśl Dyrektywy 2009/128/WE, należy rozumieć stosowanie wszystkich dostępnych metod ochrony roślin (np. mechaniczne, agrotechniczne czy biologiczne) w celu uzyskania zdrowych oraz jakościowo dobrych plonów przy minimalnych zakłóceniach agroekosystemu. Dyrektywa ta zakłada również, że w kolejnych latach zwiększony powinien być udział niechemicznych metod ograniczania agrofagów.

Wydaje się, że założenie to najszybciej wdrożą w swoich gospodarstwach plantatorzy produkujący ziemniaki. Skąd ta pewność? Większość z nich już od dawna stosuje integrowaną metodę zwalczania chwastów w postaci łączenia zabiegów mechaniczno-chemicznych.

Niekorzystny wpływ chwastów ujawnia się już od momentu posadzenia bulw ziemniaka (zachwaszczenie pierwotne) i może trwać aż do chwili zbioru (zachwaszczenie wtórne). Szkodliwość chwastów w okresie posadzenia bulw, aż do zwarcia międzyrzędzi, polega głównie na konkurencyjnym oddziaływaniu względem rośliny uprawnej, co w konsekwencji może przyczyniać się do obniżenia plonu oraz pogorszenia jego jakości. Natomiast szkodliwość chwastów pod koniec wegetacji (tuż przed zbiorem) polega w głównej mierze na ograniczeniach w samym zbiorze, wynikających z możliwości zapychania się części roboczych maszyn kopiących oraz możliwości wystąpienia uszkodzeń, co w konsekwencji powoduje problemy podczas przechowywania bulw ziemniaka. Ponadto intensywne zachwaszczenie stwarza bardzo dobre warunki do rozwoju chorób grzybowych (np. zarazy ziemniaka) czy wirusowych (np. smugowatości czy liściozwoju ziemniaka), których wektorami są mszyce.

Do najczęściej występujących gatunków jednoliściennych wieloletnich na plantacji ziemniaka możemy zaliczyć perz właściwy, natomiast do rocznych: chwastnicę jednostronną, palusznik krwawy, włośnicę zieloną i siną oraz wiechlinę roczną. Wśród gatunków dwuliściennych, dominują przeważnie taksony roczne, tj. komosa biała, szarłat szorstki, rumianowate (maruna bezwonna, rumianek pospolity, rumian polny), psianka czarna, tasznik pospolity, tobołki polne, przytulia czepna, rdesty (plamisty, powojowy, ptasi), żółtlica drobnokwiatowa, gwiazdnica pospolita czy fiołek polny.

W praktyce spotyka się dwa sposoby pielęgnacji plantacji ziemniaka: zabiegi mechaniczne oraz mechaniczno-chemiczne.

Metoda mechaniczna najczęściej wykorzystywana jest w gospodarstwach ekologicznych oraz sporadycznie na mniejszych plantacjach. W dużym skrócie polega na stosowaniu od momentu posadzenia do zwierania rzędów ziemniaków narzędzi mechanicznych (obsypniki i brony). Liczba zabiegów mechanicznych przed wschodami ziemniaka powinna zawierać się w przedziale pomiędzy 3 a 6, natomiast po wschodach pomiędzy 2 a 4. Odstęp czasowy między poszczególnymi zabiegami nie powinien przekraczać tygodnia. Wadą tego typu zabiegów jest ich bardzo duże uzależnienie wykonania od warunków wilgotnościowo-termicznych i glebowych. Bardzo często trudno z tej metody korzystać bądź jest to wręcz niemożliwe, bowiem przy zbyt dużej wilgotności gleby uprawki powodują jej zbrylenie, a przy niedoborze następuje nadmierne przesuszenie. Ponadto wykonywane uprawki mogą powodować uszkodzenia wschodzących roślin ziemniaka, a nierzadko może dochodzić do przenoszenia chorób wirusowych i bakteryjnych przez pracujące maszyny.

Dlatego najczęściej na wielkoobszarowych plantacjach stosuje się metodę mieszaną, czyli mechaniczno-chemiczną.

Metoda mechaniczno-chemiczna jest systemem bardziej efektywnym i mniej zawodnym niż metoda mechaniczna. W systemie mieszanym odchwaszczanie ziemniaków wykonuje się poprzez 2-3-krotne zastosowanie obsypników i bron, jednak tylko do momentu pojawienia się pierwszych wschodów roślin ziemniaka, a następnie wykonuje się zabiegi odpowiednio dobranymi preparatami.

Plantator może zastosować herbicydy w terminie przedwschodowym (doglebowo), zaraz po posadzeniu bulw ziemniaka i uformowaniu redlin, ale nie później jak do 10 dni (tab. 1) oraz od 3 do 5 dni przed przewidywanymi wschodami ziemniaków (tab. 2) lub po wschodach (nalistnie), gdy rośliny ziemniaków wytworzą od 2 do 4 liści właściwych i osiągną wysokość około 8-10(15) cm (tab. 3).

Czasami zdarza się tak, że pomimo zastosowania wydawałoby się skutecznego herbicydu, niektóre gatunki chwastów nie są w pełni zniszczone. Jedynym wyjściem z takiej sytuacji jest możliwość zastosowania mieszanin zbiornikowych kilku substancji aktywnych herbicydów. Poza zadowalającym efektem chwastobójczym, wynikającym z uzupełniającego się oddziaływania substancji aktywnych należących do różnych grup chemicznych, taka kombinacja ma również uzasadnienie ekonomiczne.

W badaniach prowadzonych w latach 2011-2012 przez IUNG – PIB w Zakładzie Herbologii i Technik Uprawy Roli uzyskano zadowalające rezultaty w ograniczaniu zachwaszczenia zarówno gatunkami jedno- jak i dwuliściennymi, stosując mieszaniny zbiornikowe w terminie powschodowym (nalistnym) następującymi substancjamiymi herbicydów: bentazon + metrybuzyna, rimsulfuron + tifensulfuron lub (metrybuzyna) oraz rimsulfuron + sulfosulfuron + metrybuzyna.

Pamiętajmy, skuteczność działania herbicydów uzależniona jest w dużej mierze od wilgotności gleby (herbicydy doglebowe) oraz od fazy rozwojowej rośliny uprawnej i chwastów, a także od warunków pogodowych podczas wykonywania zabiegu nalistnego, jak i bezpośrednio po nim (herbicydy nalistne) oraz wtedy, gdy są stosowane zgodnie z zaleceniami producenta.

 

Tabela 1. Przykładowe herbicydy zalecane w terminie do 10 dni po posadzeniu bulw ziemniaków.

Nazwa handlowa herbicydu Substancja aktywna Dawkana ha Zwalczane gatunki chwastów Uwagi
Afalon Dyspersyjny 450 SC + Command 480 EC linuron + chlomazon 1,0 l + 0,2 l gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, iglica pospolita, fiołek polny, komosa biała, kurzyślad polny, krzywoszyj polny, maruna bezwonna, pokrzywa żegawka, poziewnik szorstki, przetacznik polny, rdest plamisty, rdest powojowy, rzodkiew świrzepa, sporek polny, starzec zwyczajny, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa, chwastnica jednostronna, przytulia czepna, jasnota purpurowa zabieg opryskiwania wykonać do 3 dni dla odmian bardzo wczesnych i wczesnych (podkiełkowanych) oraz do 10 dni (dla pozostałych odmian) po posadzeniu ziemniaków, po ostatnim bronowaniu pola i ostatecznym ukształtowaniu redlin
Harrier 295 ZC 1,5 l – 2,0 l
Racer 250 EC fluorochloridon 2,0 l – 3,0 l dymnica pospolita, gwiazdnica pospolita, komosa biała, kurzyslad polny, mak polny, maruna bezwonna, miotła zbożowa, psianka czarna, przetacznik bluszczykowy, przetacznik perski, rumianek pospolity, szarłat szorstki, tasznik pospolity, tobołki polne, wiechlina roczna, żółtlica drobnokwiatowa, samosiewy rzepaku, jasnoty, łobody
Sencor  Liquid 600 SC metrybuzyna 0,75 l – 1,0 l chaber bławatek, dymnica pospolita, fiołek polny, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, krzywoszyj polny, maruna bezwonna, pokrzywa żegawka, rumian polny, szarłat szorstki, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa, chwastnica jednostronna, gwiazdnica pospolita,  przetaczniki, rdest powojowy
Mistral 70 WG  0,75 kg

 

Tabela 2. Przykładowe herbicydy zalecane w terminie od 3 do 5 dni przed planowanymi wschodami ziemniaków.

Nazwa handlowa herbicydu Substancja aktywna Dawkana ha Zwalczane gatunki chwastów Uwagi
Afalon Dyspersyjny 450 SC linuron 2,0 l gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, iglica pospolita, komosa biała, kurzyślad polny, pokrzywa żegawka, poziewnik szorstki, rdest plamisty, rdest powojowy, rzodkiew świrzepa, sporek polny, starzec zwyczajny, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa zabieg opryskiwania wykonać najpóźniej do kilku (3-5) dni przed przewidywanymi wschodami ziemniaków po wcześniejszym obredleniu rzędów (min. wysokość redliny 20 cm) , wymienione herbicydy niszczą tylko gatunki dwuliścienne
Linurex 500 SC
Stomp 330 EC pendimetalina 3,5 l – 5,0 l chwastnica jednostronna, gorczyca polna, gwiazdnica, pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, miotła zbożowa, przytulia czepna, rzodkiew świrzepa, sporek polny, szarłat szorstki, wiechlina roczna, włośnica sina, włośnica zielona zabieg opryskiwania wykonać najpóźniej do kilku (3-5) dni przed wschodami ziemniaków po wcześniejszym obredleniu rzędów, wymienione herbicydy niszczą gatunki dwuliścienne i prosowate
Plateen 41,5 WG metrybuzyna; flufenacet 2,0 kg chwastnica jednostronna, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, gorczyca polna, jasnota różowa, komosa biała, maruna bezwonna, miotła zbożowa, niezapominajka polna, palusznik krwawy, pokrzywa żegawka, przetaczniki, starzec zwyczajny, tasznik pospolity, tobołki polne, źółtlica drobnokwiatowa, włośnica zielona
Sencor 70 WG metrybuzyna 0,75 kg – 1,0 kg chaber bławatek, dymnica pospolita, fiołek polny, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, krzywoszyj polny, maruna bezwonna, pokrzywa żegawka, rumian polny, szarłat szorstki, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa 
Roundup 360 SL 2,0 l nieselektywne zwalczanie większości chwastów jednoliściennych i dwuliściennych środek stosować na glebach średnio zwięzłych. Opryskiwać po zasadzeniu ziemniaków i jednokrotnym obredleniu na wschodzące chwasty ale nie później niż 3 dni przed wschodami ziemniaków

 

 

Tabela 3. Przykładowe herbicydy zalecane po wschodach ziemniaków.

Nazwa handlowa herbicydu Substancja aktywna Dawkana ha Zwalczane gatunki chwastów Uwagi
Basagran 480 SL bentazon 3,0 l dymnica pospolita, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, maruna bezwonna, przytulia czepna, rdest plamisty, rdest powojowy, rumian polny, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa, przetacznik perski, jasnota purpurowa, krzywoszyj polny stosować gdy ziemniaki osiągną fazę 2-4 liści i wysokość 10-15 cm, podczas zabiegu chwasty powinny być w fazie od wschodów do fazy 4-6 liści
Mistral 70 WG metrybuzyna 0,5 kg chwastnica jednostronna, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, przetaczniki, rdest powojowy stosować gdy rośliny ziemniaka osiągną wysokość 8-10 cm
Titus 25 WG +Trend 90 EC rimsulfuron +etoksylowany alkohol izodecylowy 60 g +0,1 % chwastnica jednostronna, dymnica pospolita, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, maruna bezwonna, miotła zbożowa, ostrożeń polny, palusznik krwawy, perz właściwy, przytulia czepna, rumian polny, rumianek pospolity, rzodkiew świrzepa, samosiewy rzepaku, samosiewy zbóż, szarłaty, szczawie, tasznik pospolity, tobołki polne, wilczomlecz obrotny, włośnice stosować gdy ziemniaki osiągną fazę 2-4 liści i wysokość 10-15 cm, podczas zabiegu chwasty dwuliścienne powinny być w fazie 2-6 liści, a perz właściwy w fazie 5-6 liści (15-20 cm wysokości)
Titus 25 WG +Trend 90 EC +

Sencor 70 WG

rimsulfuron +etoksylowany alkohol izodecylowy +

metrybuzyna

60 g +0,1 % +

0,3 kg

chwastnica jednostronna, dymnica pospolita, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, maruna bezwonna, miotła zbożowa, ostrożeń polny, palusznik krwawy, perz właściwy, przytulia czepna, rumian polny, rumianek pospolity, rzodkiew świrzepa, samosiewy rzepaku, samosiewy zbóż, szarłaty, szczawie, tasznik pospolity, tobołki polne, wilczomlecz obrotny, włośnice, chaber bławatek, fiołek polny, komosa biała, krzywoszyj polny, pokrzywa żegawka, rumian polny, żółtlica drobnokwiatowa, przetaczniki, rdest powojowy
Agil 100 EC propachizafop 0,5 l -0,8 l1,5 l*

 

chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, wyczyniec polny, samosiewy zbóż, włośnice, życice, perz właściwy*, wiechliny* graminicydy zwalczają skutecznie gatunki jednoliścienne jednoroczne w fazie 2-4 liści, natomiast jednoliścienne wieloletnie takie jak perz właściwy czy wiechliny w fazie 4-6 liści (15-20 cm wysokości)*
Leopard Extra 05 EC chizalofop-P-tefurylowy 0,75 l -1,5 l3,0 l*
Targa Super 05 EC chizalofop-P-etylowy 0,75 l -1,5 l3,0 l*
Focus Ultra 100 EC cykloksydym 1,0 l -1,5 l3,0 l*

* – wyższe dawki graminicydów stosowane do niszczenia perzu i wiechliny.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.